Sau khi ly hôn, ai là người được quyền nuôi con?

Mục lục

Quyền nuôi con sau ly hôn là một trong những vấn đề được quan tâm nhiều nhất khi vợ chồng chấm dứt quan hệ hôn nhân. Không ít người cho rằng con nhỏ sẽ mặc nhiên thuộc về mẹ hoặc người có thu nhập cao hơn sẽ được quyền nuôi con. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam không quy định cứng nhắc như vậy.

Theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, sau khi ly hôn, vợ chồng có quyền thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con. Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án còn phải xem xét nguyện vọng của con.

Nguyên tắc xác định người trực tiếp nuôi con sau ly hôn

Pháp luật không ưu tiên tuyệt đối cho cha hoặc mẹ mà đặt lợi ích của con lên hàng đầu.

Khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con, Tòa án sẽ xem xét:

Điều kiện kinh tế của cha và mẹ.
Môi trường sống và học tập của con.
Thời gian chăm sóc con.
Điều kiện về sức khỏe.
Nhân thân, đạo đức của cha mẹ.
Mức độ gắn bó giữa con và từng bên.
Nguyện vọng của con nếu đủ tuổi theo quy định.

Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm cho trẻ có điều kiện phát triển tốt nhất về thể chất, tinh thần và giáo dục.

Con dưới 36 tháng tuổi thường được giao cho ai?

Theo quy định của pháp luật, con dưới 36 tháng tuổi thường được giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng.

Tuy nhiên, vẫn có những ngoại lệ như:

Người mẹ không đủ điều kiện chăm sóc con.
Người mẹ mắc bệnh nghiêm trọng ảnh hưởng đến việc nuôi dưỡng.
Người mẹ bỏ mặc hoặc không có khả năng chăm sóc trẻ.
Cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Do đó, không phải mọi trường hợp con dưới 36 tháng tuổi đều chắc chắn thuộc quyền nuôi của mẹ.

Con từ 03 tuổi đến dưới 07 tuổi sẽ được giao cho ai?

Đối với độ tuổi này, pháp luật không ưu tiên cha hay mẹ.

Tòa án sẽ đánh giá tổng thể các yếu tố như:

Điều kiện kinh tế

Bao gồm:

Thu nhập hàng tháng.
Công việc ổn định.
Chỗ ở phù hợp.
Khả năng bảo đảm việc học tập và sinh hoạt cho con.

Tuy nhiên, người có thu nhập cao hơn chưa chắc được quyền nuôi con nếu không có thời gian chăm sóc hoặc môi trường sống không phù hợp.

Điều kiện chăm sóc thực tế

Tòa án thường xem xét:

Ai là người trực tiếp chăm sóc con trước khi ly hôn.
Thời gian dành cho con.
Khả năng giáo dục và định hướng cho con.

Nhiều trường hợp dù thu nhập thấp hơn nhưng vẫn được giao quyền nuôi con vì có điều kiện chăm sóc tốt hơn.

Con từ đủ 07 tuổi trở lên được giải quyết thế nào?

Khi con từ đủ 07 tuổi trở lên, ngoài các yếu tố thông thường, Tòa án bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con trước khi đưa ra quyết định.

Tuy nhiên, ý kiến của con không phải là yếu tố quyết định duy nhất.

Ví dụ:

Con muốn ở với cha nhưng cha không có điều kiện chăm sóc.
Con muốn ở với mẹ nhưng mẹ thường xuyên bỏ bê hoặc không có nơi ở ổn định.

Trong những trường hợp này, Tòa án vẫn có thể giao con cho người còn lại để bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ.

Những yếu tố giúp cha hoặc mẹ có lợi thế khi giành quyền nuôi con

Trong thực tế, một số yếu tố thường được Tòa án đánh giá tích cực gồm:

Có công việc và thu nhập ổn định

Người có khả năng bảo đảm các nhu cầu cơ bản của con như:

Ăn uống.
Học tập.
Y tế.
Sinh hoạt hàng ngày.

sẽ có lợi thế hơn trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Có thời gian chăm sóc con

Một người có thu nhập cao nhưng thường xuyên đi công tác hoặc không có thời gian chăm sóc con có thể gặp bất lợi so với người còn lại.

Môi trường sống phù hợp

Các yếu tố được xem xét gồm:

Chỗ ở ổn định.
Môi trường học tập tốt.
Điều kiện phát triển lành mạnh cho trẻ.

Đạo đức và nhân thân tốt

Nếu một bên có hành vi như:

Bạo lực gia đình.
Thường xuyên sử dụng chất kích thích.
Cờ bạc.
Bỏ mặc con cái.

thì đây có thể là yếu tố bất lợi khi Tòa án xem xét quyền nuôi con.

Ngoại tình có làm mất quyền nuôi con không?

Không phải lúc nào cũng vậy.

Việc ngoại tình không đồng nghĩa với việc đương nhiên mất quyền nuôi con. Tuy nhiên, nếu hành vi ngoại tình ảnh hưởng trực tiếp đến việc chăm sóc, giáo dục hoặc môi trường sống của trẻ thì Tòa án có thể xem xét đây là yếu tố bất lợi.

Người không trực tiếp nuôi con có quyền gì?

Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con vẫn có các quyền và nghĩa vụ như:

Thăm nom con.
Chăm sóc, giáo dục con.
Cấp dưỡng cho con theo quy định.
Tham gia các vấn đề quan trọng liên quan đến con.

Người trực tiếp nuôi con không được tự ý ngăn cản việc thăm nom hợp pháp của người còn lại.

Có thể thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn không?

Có.

Sau khi bản án ly hôn có hiệu lực, nếu xuất hiện căn cứ cho thấy người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện hoặc việc thay đổi người nuôi con có lợi hơn cho trẻ thì cha, mẹ hoặc người có quyền lợi liên quan có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Một số câu hỏi thường gặp

Mẹ không có việc làm có được quyền nuôi con không?

Có thể. Tòa án sẽ đánh giá tổng thể nhiều yếu tố chứ không chỉ dựa vào thu nhập.

Cha có thu nhập cao hơn có chắc chắn được nuôi con không?

Không. Thu nhập chỉ là một trong nhiều yếu tố được xem xét.

Con muốn ở với mẹ thì Tòa có bắt buộc giao cho mẹ không?

Không. Tòa án sẽ xem xét nguyện vọng của con cùng với các điều kiện thực tế của cha và mẹ trước khi quyết định.

Sau ly hôn có được giành lại quyền nuôi con không?

Có. Nếu có căn cứ hợp pháp chứng minh việc thay đổi người nuôi con là cần thiết và có lợi cho trẻ.

Kết luận

Sau khi ly hôn, không có quy định mặc nhiên cha hoặc mẹ sẽ được quyền nuôi con. Nếu hai bên không tự thỏa thuận được, Tòa án sẽ căn cứ vào quyền lợi tốt nhất của trẻ để quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng. Đối với con dưới 36 tháng tuổi, người mẹ thường được ưu tiên; đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con. Điều quan trọng nhất trong mọi vụ án ly hôn có con chung vẫn là bảo đảm môi trường sống, học tập và phát triển tốt nhất cho trẻ.